ଓଡ଼ିଆ ସିନେମାର ସୀମା ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥିବା ଏକ ସତ କାହାଣୀ

ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଇତିହାସରେ ଏମିତି କିଛି ଫିଲ୍ମ ଆସିଛି, ଯାହା କେବଳ ମନୋରଞ୍ଜନ ଦେଇନାହିଁ, ବରଂ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି। ସେହିଭଳି ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ହେଉଛି ‘ଦମନ’। ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏହି ଫିଲ୍ମ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମାକୁ ଏକ ନୂଆ ପରିଚୟ ଦେବା ସହିତ ଓଡ଼ିଶା ବାହାରର ଦର୍ଶକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।

‘ଦମନ’ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତା ହେଉଛି—ଏହା କୌଣସି କଳ୍ପନାର ଗଳ୍ପ ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଶାର ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଣେ ଯୁବ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସେବା ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ଆଧାର କରି ଫିଲ୍ମଟି ତିଆରି ହୋଇଛି। ଜଣେ ନୂଆ ଡାକ୍ତର ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ଯୋଗଦେଇ ଏକ ଏମିତି ଅଞ୍ଚଳରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ରାସ୍ତା, ହସ୍ପିଟାଲ୍, ଔଷଧ ଓ ମୌଳିକ ସୁବିଧାର ଅଭାବ ରହିଛି।

ସହରର ସୁବିଧାଜନକ ଜୀବନରୁ ହଠାତ୍ ଏକ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବା ପରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁକିଛି ଅଜଣା ଲାଗେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେ ବୁଝିବାକୁ ଲାଗନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ହସ୍ପିଟାଲ୍‌ରେ ବସି ରୋଗୀ ଦେଖିବା ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିଛି ଏକ ବଡ଼ ମାନବିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।

ଫିଲ୍ମର କାହାଣୀରେ ମ୍ୟାଲେରିଆ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି। ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନତାର ଅଭାବ, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ, ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧାର ଅଭାବ ଓ ଦୁର୍ଗମ ଭୌଗୋଳିକ ପରିସ୍ଥିତି—ସବୁକିଛି ମିଶି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇଯାଏ।

କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ହିଁ ‘ଦମନ’ର ଅସଲ କାହାଣୀ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଡାକ୍ତର ପ୍ରଥମେ ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେହି ଡାକ୍ତର ପରେ ସେଠାକାର ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବଦଳାଇବାର ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତି। ରୋଗୀଙ୍କୁ କେବଳ ଔଷଧ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।

‘ଦମନ’ର ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର ଅଭିନୟ। ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ବାବୁସାନ୍ ମହାନ୍ତି ଜଣେ ଯୁବ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ଖୁବ୍ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ପରଦାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ଆମେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ଯୁବକଙ୍କୁ ଦେଖୁଛୁ, ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ସୁବିଧା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ମାନବିକତାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ରଖେ।

ଫିଲ୍ମର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହାର ବାସ୍ତବତା। ଏଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆକ୍ସନ୍ ସିନ୍ ନାହିଁ, ଅତ୍ୟଧିକ ଗ୍ଲାମର୍ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୃତ୍ରିମ ଭାବନା ତିଆରି କରିବାର ଚେଷ୍ଟା ନାହିଁ। ତା’ ପରିବର୍ତ୍ତେ ରହିଛି ମାଟିର ଗନ୍ଧ, ଜଙ୍ଗଲର ପରିବେଶ, ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଏବଂ ଜଣେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ।

ଏହି କାରଣରୁ ‘ଦମନ’ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସମ୍ପର୍କ ତିଆରି କରିପାରିଥିଲା। ଫିଲ୍ମ ଦେଖିବା ସମୟରେ ଦର୍ଶକ କେବଳ ଏକ କାହାଣୀ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ଦେଶର ଅନେକ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

‘ଦମନ’ ଆମକୁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରେ—ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ଚାକିରି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ କି? ନା ନିଜ କାମ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ?

ଫିଲ୍ମର ଉତ୍ତର ଖୁବ ସ୍ପଷ୍ଟ—ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସତ୍‌ ଇଚ୍ଛା ଓ ପ୍ରୟାସ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବଦଳାଇପାରେ।

‘ଦମନ’ର ସଫଳତା ଓଡ଼ିଆ ଫିଲ୍ମ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ସନ୍ଦେଶ ଥିଲା। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରିଦେଲା ଯେ ଭଲ କାହାଣୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭିନୟ ଓ ବାସ୍ତବତା ଥିଲେ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାର ଫିଲ୍ମ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଦର୍ଶକ ବର୍ଗ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।

ଏହି ସିନେମା ଓଡ଼ିଆ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଗର୍ବିତ କରିବା ସହିତ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ପ୍ରତି ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଦର୍ଶକଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ାଇଥିଲା। ଏକ ସମୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସିନେମାକୁ ବଡ଼ ପରଦାରେ ସୀମିତ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ‘ଦମନ’ ସେହି ଧାରଣାକୁ ବଦଳାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା।

ଶେଷରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ‘ଦମନ’ କେବଳ ଜଣେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ କାହାଣୀ ନୁହେଁ। ଏହା ହେଉଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ସାହସ, ମାନବିକତା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନର କାହାଣୀ। ଜଣେ ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥଠାରୁ ଉପରକୁ ଉଠି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଛୋଟ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ରୂପ ନେଇପାରେ।

ସେଥିପାଇଁ ‘ଦମନ’କୁ କେବଳ ଏକ ଓଡ଼ିଆ ଫିଲ୍ମ କହିଦେବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏହା ଓଡ଼ିଆ ସିନେମାର ଏକ ଏମିତି ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହା ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ମନୋରଞ୍ଜନ ସହିତ ଏକ ଗଭୀର ସନ୍ଦେଶ ଦେଇଥାଏ—ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ଭିଡ଼ ଦରକାର ନାହିଁ; ଜଣେ ମଣିଷର ସତ୍‌ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ।