By INFOCUS ODISHA 
ନେପାଳ… ହିମାଳୟର କୋଳରେ ଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦେଶ। ବରଫଘେରା ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଝରଣା ଓ ସବୁଜ ପାହାଡ଼ ପାଇଁ ଏହି ଦେଶ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପରିଚିତ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସୁନ୍ଦର ପ୍ରକୃତି କେବେ କେବେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ। ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ରେ ନେପାଳର ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳରେ ଘଟିଥିବା ଭୟାବହ ହିମନଦ ଧସ, ଭୂସ୍ଖଳନ ଓ ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ୟା ଏହାର ଏକ ଭୟଙ୍କର ଉଦାହରଣ।
ପ୍ରାଥମିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅନୁସାରେ, ଲାଙ୍ଗଟାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ହିମାଚ୍ଛାଦିତ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ହିମନଦର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଧସି ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ବରଫ, ପଥର, ମାଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂସ୍ତରୀୟ ପଦାର୍ଥ ତଳକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଖସି ନଦୀପଥରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ପରେ ଏହା ଏକ ବିଶାଳ ଡେବ୍ରିସ୍ ଫ୍ଲୋ ବା ମାଟି-ପଥର-ବରଫ ମିଶ୍ରିତ ପ୍ରବାହର ରୂପ ନେଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରବାହ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ ତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି କରିଥିବା ଆମେରିକାର USGS ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି।
ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ପ୍ରଭାବ ନେପାଳ-ଚୀନ ସୀମା ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଥିଲା। ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ହଠାତ୍ ବଢ଼ିଯିବା ସହିତ ଘର, ରାସ୍ତା, ସେତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିଲା। ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ଯୋଗାଯୋଗରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ଉଦ୍ଧାରକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ରାସ୍ତା, ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବା ସେତୁ ଓ ଖରାପ ପାଣିପାଗ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ଘଟଣା କେବଳ ଏକ ଭୂସ୍ଖଳନ ନୁହେଁ; ଏହା ଥିଲା ପ୍ରକୃତିର ଅନେକ ବିପଦ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଘଟିଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳା। ପ୍ରଥମେ ହିମନଦ ଧସିଲା, ତା’ପରେ ବରଫ ଓ ପଥର ନଦୀରେ ପଡ଼ିଲା, ନଦୀର ପ୍ରବାହ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଜଳ ଓ ଡେବ୍ରିସ୍ ହଠାତ୍ ତଳକୁ ବହିଆସି ବିଶାଳ ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ପଳାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସମୟ ମିଳିନଥିଲା।
ନେପାଳ ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭୂସ୍ଖଳନ ଓ ବନ୍ୟା ପ୍ରବଣ ଦେଶ ଭାବେ ପରିଚିତ। ହିମାଳୟର ଭୌଗୋଳିକ ଗଠନ, ତୀବ୍ର ଢାଲ, ଭୂମିକମ୍ପର ଆଶଙ୍କା ଓ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଏଠାରେ ଭୂସ୍ଖଳନର ଝୁମ୍ପ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଅଧିକ। ବର୍ଷା ସମୟରେ ପାହାଡ଼ର ମାଟି ଓ ପଥର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼େ, ଯାହା ଭୂସ୍ଖଳନର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ାଇଥାଏ।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରୁଛନ୍ତି। ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ହିମନଦ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଘଟଣାକୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଫଳ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ ଆବଶ୍ୟକ।
ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରେ ନେପାଳର ସେନା, ପୋଲିସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳ ଲୋକଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଓ ଉଦ୍ଧାର କରିବା କାମରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ହେଲିକପ୍ଟର, ଡ୍ରୋନ୍ ଓ ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ରର ସହାୟତାରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉଛି। ତଥାପି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଭୂସ୍ଖଳନର ଭୟ ଓ ଖରାପ ପାଣିପାଗ ଯୋଗୁଁ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ହୋଇଛି।
ଏହି ଘଟଣା ଆମକୁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି—ପ୍ରାକୃତିକ ବିପଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକିବା ସମ୍ଭବ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର କ୍ଷତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କମାଇହେବ। ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଗୁଆ ସତର୍କତା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଉପଗ୍ରହ ନିରୀକ୍ଷଣ, ହିମନଦ ଓ ନଦୀର ନିୟମିତ ନିରୀକ୍ଷଣ, ବିପଦପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳର ମାନଚିତ୍ର ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆଗୁଆ ସଚେତନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ନେପାଳର ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା କେବଳ ଏକ ଦେଶର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତ, ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ଚୀନ ଭଳି ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଲୋକ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସୀମାପାର ସହଯୋଗ, ଆଧୁନିକ ପାଣିପାଗ ଓ ଭୂସ୍ଖଳନ ନିରୀକ୍ଷଣ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସୂଚନା ବିନିମୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଅନେକ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇପାରେ।
ନେପାଳର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଘଟଣା ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ମଣିଷର ଦାୟିତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ପକାଇଦେଉଛି। ପାହାଡ଼ କାଟି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ନିର୍ମାଣ, ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ କରିବା ଓ ବିପଦପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ବସତି ତିଆରି କରିବା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିପଦର ମାତ୍ରା ବଢ଼ାଇପାରେ। ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରି ବିକାଶର ପଥରେ ଆଗେଇଯିବା ହିଁ ଆଜିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା।
ନେପାଳର ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପରିବାର, ଘର ଓ ଜୀବିକା ହରାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅପୂରଣୀୟ। ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ ଏବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି—ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା, ଆହତଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା ଦେବା, ବିସ୍ଥାପିତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଏବଂ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ପୁଣିଥରେ ଗଢ଼ି ତୋଳିବା।
ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣା ଏକ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି—ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି ସାମ୍ନାରେ ମଣିଷ କେତେ ଅସହାୟ। କିନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ, ସଚେତନତା, ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ମାନବିକ ସହଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଆଗାମୀ ବିପଦର କ୍ଷତିକୁ ଅନେକ ହ୍ରାସ କରିପାରିବା।
